SD MEDYA

Eskiçağ tarihçisi Doç. Dr. Evren Şar İşbilen, Aşklar, Mitler ve İlişkisel Felaketler adlı yeni kitabında bugünün ilişki kâbuslarının izini Antik Yunan mitlerinde sürüyor. Kitap, Arkeopera etiketiyle raflarda.

Kasım 2026, İSTANBUL - Ariadne, daha yeni tanıştığı yakışıklı bir yabancı için babasına ihanet etti. Labirentin sırrını verdi, Theseus’a Minotauros’u öldürmesi için o meşhur ip yumağını uzattı ve onunla birlikte kaçtı. Bir adada romantik bir gecenin sabahında uyandığında ise sahil bomboştu. Theseus çoktan yelken açmış ufukta kayboluyordu. Ne bir veda vardı ne de bir açıklama.

Bugün buna ghosting diyoruz. İşbilen’in tanımıyla, “gitmenin sorumluluğunu almadan gitme sanatı.” Yazar Ariadne’yi de kayırmıyor: Ona göre Ariadne, “daha ilk buluşmadan sonra şifrelerini paylaşan, ilişki statüsünü değiştiren ve ailesini karşısına alan kadının arketipi.” Hikâyeden çıkan ders ise şu: “Ghosting yeni değil, sadece artık bildirim sesi var (ya da yok).”

İşbilen’in çıkış noktası basit: Kelimeler yeni olabilir ama anlattıkları davranışlar hiç de yeni değil. Aşk, kıskançlık, aldatma, terk edilme, karşılıksız fedakârlıklar ve insanın kendini kandırma konusundaki şaşırtıcı yeteneği, binlerce yıldır anlatılan hikâyelerin de başlıca malzemesi. Üstelik Antik Yunan’ın tanrıları ve kahramanları duygusal olgunluk konusunda pek parlak örnekler sayılmaz.

Hangisi sizin hikâyeniz?

Kitabın 13 bölümünün her biri bugünün bir ilişki hâlini mitolojik bir hikâyeyle buluşturuyor. Bakalım hangisi tanıdık gelecek?

• Ayda bir “nasılsın?” yazıp kaybolan biri varsa Zeus yüzünden hayatı altüst olan İo’yu okuyun. Konu breadcrumbing: “Kırıntı toplamak, aç kalmanın daha kibar bir biçimidir.”
• “Senin için her şeyi yaparım!” diyene inandıysanız Paris ve Helene’nin hikâyesine bakın. Bu aşkın bedelini bütün Troia ödedi. Konu lovebombing.
• Haklı olduğunuz hâlde sürekli “Abartıyorsun!” cevabını aldıysanız Kassandra’yı okuyun. Troia’nın başına gelecekleri söyledi, kimseyi inandıramadı. Onun hikâyesi, gaslighting ve insanın kendi gerçekliğinden şüphe etmesi üzerine düşündürüyor.
• Sevgilinizi “bir sınamak” istediyseniz Kephalos’u okuyun. Kılık değiştirip kendi karısını baştan çıkarmaya kalktı ve ilişkiye “Şüphe.exe” yükledi.
• Sizi tanımayan biriyle kafanızda balayına çıktıysanız Selene’yi okuyun. Her gece ebedi uykudaki Endymion’un yanına iniyordu. Konu platonik aşk.
• Bütün bunlardan uzak durmayı başardıysanız sizin tanrıçanız Hestia. Mitolojide herkes bir şey isterken onun süper gücü “istememek.”

Tanrılar da ilişkiler konusunda pek başarılı sayılmazdı

İşbilen, tarihçi kimliğine sosyoloji birikimini de ekleyerek mitlere bol mizahla bakıyor. Theseus’un CV’sinde “Atina’nın şımarık prensi” yazıyor, Hades’in yeraltı ülkesi ise rutubet kokan bir “ölü işler bürosu” olarak çıkıyor karşımıza.

Kitap, kahramanlık hikâyelerinde çoğu zaman ikinci planda kalan kadınların yaşadıklarına da yakından bakıyor. Theseus'un Minotauros'u öldürüp labirentten çıkması büyük bir kahramanlık öyküsü. Peki ona yolu gösteren Ariadne'nin payına ne düştü? Zeus'un aşk maceraları anlatılırken bu maceraların kadınlar için sonuçları ne oldu? İşbilen, alıştığımız mitolojik hikâyeleri bu sorularla yeniden ele alıyor.

Yazar, aşk konusunda kesin reçeteler vermeye kalkışmıyor. Tanrıların ve insanların binlerce yıldır tekrarladığı ilişki felaketlerine bakarak okurun kendi deneyimleri üzerine düşünmesini istiyor ve şu uyarıyı yapıyor:

“Bu kitapta kendinizden bir şeyler bulursanız fazla telaşlanmayın. Zira tüm insanlık aynı duvara binlerce yıldır başka başka isimlerle çarpıyor zaten. Mitoloji de belki biraz bunun için var: düşüşlerimize daha iyi başlıklar bulabilmek için.”

Aşklar, Mitler ve İlişkisel Felaketler, Antik Yunan’ın aşk hikâyelerini günümüzün ilişki meseleleriyle buluşturuyor. Kitabın sonundaki “Kişiler ve Kavramlar Sözlüğü” de tanrı ve kahraman kalabalığında kaybolanların yardımına yetişiyor.

Yazar hakkında

Doç. Dr. Evren Şar İşbilen, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesinde öğretim üyesidir. Eskiçağ tarihi alanında çalışan İşbilen, sosyoloji birikiminden de yararlanarak antik dünyayı toplumsal yaşam, insan ilişkileri ve gündelik hayat üzerinden ele almaktadır. Önceki kitapları arasında Zeus’un Kadınları ve Gamze İnan Kaya ile birlikte kaleme aldığı Tanrılık Halleri (Doğan Kitap, 2018) bulunmaktadır.

Kitap künyesi

Kitap: Aşklar, Mitler ve İlişkisel Felaketler
Alt başlık: İlişkileri Anlamanın Mitolojik Yolları
Yazar: Doç. Dr. Evren Şar İşbilen
Yayın etiketi: Arkeopera
Yayınevi: Arkeoloji ve Sanat Yayınları
Yayın yılı: 2026
ISBN: 9786053967101
Sayfa sayısı: 144

Haber: Özcan Altunkaya / Basın İletişim